PPWR: De nieuwe verpakkingsregels van Europa uitgelegd met Xavier Lhoir

[00:01] Introductie van de PPWR en de impact op de sector
Nele Roobrouck: Welkom bij Trash Talks, de podcast waarin we scherp inzoomen op de uitdagingen en de opportuniteiten in de afval- en recyclagesector. Vandaag hebben we het over een dossier dat de komende jaren een enorme impact zal hebben op bedrijven, recyclers, operatoren en producenten. De Packaging and Packaging Waste Regulation, kortweg de PPWR. Europa wil met deze regelgeving verpakkingen duurzamer maken, recyclage stimuleren en de hoeveelheid afval drastisch verminderen. Maar de vraag is natuurlijk: hoe haalbaar zijn deze ambities in de praktijk? Om dat te bespreken verwelkomen we vandaag Xavier Lhoir, Deputy Managing Director van Valipac. Welkom Xavier. Misschien om te starten, hoe kijk jij in één zin naar de PPWR? Is dat eerder een kans of zie je het als een uitdaging? En hoe staat Valipac hier tegenover?
Xavier Lhoir: Bedankt voor de uitnodiging. Hoe kijken we naar de PPWR? Voor ons is PPWR een uitdaging, maar ook een continuïteit van wat wij al 25 jaar doen of hebben gedaan. Het heeft het voordeel dat PPWR een verordening is, dus zorgt voor harmonisatie tussen de lidstaten. Vandaag heeft België een aparte positie, want wij hebben al ervaring in de recyclage, in de terugname van bedrijfsmatige verpakkingen. PPWR legt dezelfde minimale eisen overal in Europa. Natuurlijk, Valipac heeft de ervaring. Wij zorgen voor de continuïteit. We willen naar de volgende stap. En eigenlijk helpt PPWR ons op dat niveau om die continuïteit en die level playing field te garanderen all over Europe.

[01:45] Wat verandert de PPWR concreet?
Nele Roobrouck: Oké, dat wordt alvast een heel interessant gesprek. Maar als we nu kijken naar de PPWR zelf, want ik denk dat heel wat luisteraars niet echt precies weten wat dit betekent. Wat kan je eigenlijk zeggen dat de PPWR concreet verandert voor verpakkingen in Europa en dus ook in België?
Xavier Lhoir: PPWR is eigenlijk de grondwet wanneer wij over verpakkingen en verpakkingsafval praten. Wij gaan nu naar een verordening, maar we komen van een richtlijn. Een verordening gaat eigenlijk strikt en direct toegepast worden overal in Europa. Een richtlijn moest vertaald worden in de nationale wetgeving. Dus dat is eigenlijk een upgrade en dat is een groot verschil tussen PPWD en PPWR. PPWR bepaalt en definieert ook ambitieuze doelstellingen rond preventie, recycled content, hergebruik, recycleerbaarheid, bovenop de traditionele recyclagedoelstellingen die al lang bestaan in België en in andere lidstaten. We spreken ook niet meer over verpakkingen. We maken een onderscheid tussen verkoopverpakkingen, groepverpakkingen en transportverpakkingen, met specifieke doelstellingen voor elk type verpakking. En voor ons is een heel belangrijk element de nieuwe definitie van producent. Dat zorgt ervoor dat wij toch bepaalde verschillen zien in de definitie, met concrete implicaties voor de aanpassing van ons systeem, dat al 30 jaar oud is.

[03:20] Belangrijkste doelstellingen voor bedrijven
Nele Roobrouck: Je hebt daarnet gezegd dat er heel belangrijke doelstellingen in de PPWR zitten. Wat denk je is de belangrijkste doelstelling die de bedrijven zullen voelen?
Xavier Lhoir: Er zijn verschillende doelstellingen die belangrijk zijn voor de bedrijven. De eerste doelstelling is preventie. Een voorbeeld is dat we ervoor moeten zorgen dat bedrijven of lidstaten minimum 5% minder verpakkingen op de markt brengen tegen 2030. Dus wij moeten minder verpakkingen gebruiken. Maar we moeten ook zorgen dat er meer hergebruik wordt toegepast. Bijvoorbeeld transport binnen eenzelfde lidstaat of transport binnen eenzelfde bedrijf moet enkel plaatsvinden via herbruikbare verpakkingen. Ook transport in Europa moet met minimum 40% herbruikbare verpakkingen plaatsvinden. Het zijn ook belangrijke doelstellingen op niveau van recycled content, want tegen 2030 moeten kunststof transportverpakkingen minimum 35% recycled content bevatten. En op niveau van de recycleerbaarheid zijn er ook strikte regels beslist en goedgekeurd die nog moeten gefinetuned worden via de Delegated Acts. Maar we spreken over graden en elke graad bepaalt een niveau van recycleerbaarheid. Graad A, B, C, D. En graad D is eigenlijk verpakking met maximaal 70% recycleerbaar materiaal en die verpakkingen gaan verdwijnen in 2038. Dus dit gaat wel concrete implicaties hebben voor de bedrijven. Dus de ambitie van de PPWR, de drastische reductie, de grote doelstellingen rond recycled content en hergebruik, hebben wel gevolgen voor de bedrijven.

[05:09] Meer dan recyclage alleen
Nele Roobrouck: Samenvattend kan en mag ik stellen dat het niet enkel over recyclage gaat, over design, maar ook over hergebruik en vooral over reductie van verpakkingen.
Xavier Lhoir: Het is veel ambitieuzer dan vroeger.

[05:21] Uitdagingen voor bedrijven
Nele Roobrouck: Als we dan een beetje meer inzoomen op de bedrijven zelf, dus een bedrijf dat eigenlijk verpakkingen op de markt brengt, wat zijn daar dan de grootste uitdagingen die men zal meemaken met de PPWR?
Xavier Lhoir: In eerste instantie moeten ze perfect weten waarover het gaat. Het is een heel complexe wetgeving en de grote meerderheid van de bedrijven weet niet precies wat de doelstellingen zijn en wat dit concreet betekent voor hen. Dus informatie is een belangrijke stap vandaag. En dat is de reden waarom Valipac regelmatig workshops en webinars organiseert. We voelen dat het een hot topic is, want de deelname van de bedrijven is sterk gestegen. Het is vandaag nog onbekend. Dus kennis van de wetgeving is belangrijk. En dan zich voorbereiden. De implementatie van nieuwe types verpakkingen gaat tijd vragen en investeringen vragen aan de kant van de bedrijven. Van een eenmalige transportverpakking, een eenmalige houten pallet, naar een herbruikbaar systeem moet aandachtig onderzocht worden vooraleer een bepaalde investering plaatsvindt in de bedrijven. En dit moet allemaal voor 2030, de eerste belangrijke deadline, plaatsvinden.

[06:45] Impact op verschillende sectoren
Nele Roobrouck: Dus de bedrijven gaan hun verpakkingen fundamenteel moeten herdenken. Maar is dat voor alle sectoren haalbaar? Of zie je duidelijke verschillen dat een bepaalde sector dit makkelijker zal kunnen implementeren dan een andere?
Xavier Lhoir: Ik denk dat alle sectoren op een of andere manier getroffen zullen worden door de PPWR. Ik zou eigenlijk onderscheid maken tussen verpakkingen algemeen en foodcontactgerelateerde verpakkingen, waar de doelstellingen nog ambitieuzer en complexer zijn. Maar all in all, alle bedrijven en alle sectoren zijn getroffen. En we zien vandaag een aantal bedrijven die reeds aandachtig kijken naar de implementatie, zich voorbereiden, en een aantal andere bedrijven die vandaag nog niks hebben gedaan door een tekort aan informatie.

[07:33] Verpakkingen die mogelijk verdwijnen
Nele Roobrouck: En zou het kunnen dat er een risico bestaat dat bepaalde verpakkingen gewoon economisch niet meer rendabel zijn?
Xavier Lhoir: Rendabel? Ik weet het niet, maar sowieso gaan een aantal verpakkingen verdwijnen, ja. Door de definitie van recycleerbaarheid. Als zij minder dan 70% recycleerbaar zijn, dan moeten ze sowieso in 2038 verdwijnen. En dat is eigenlijk de bedoeling van Europa, om strikte regels te definiëren die ervoor zorgen dat een bepaalde verpakking niet meer mogelijk gaat zijn. Ik zou misschien toch iets willen toevoegen, want PPWR heeft wel een aantal gevolgen voor de bedrijven, maar het heeft ook een aantal gevolgen voor de afvalophalers. Want door het feit dat er striktere doelstellingen zijn in verband met hergebruik, gaan bedrijven moeten switchen van eenmalige verpakking naar herbruikbare verpakking. Dat zal het geval zijn voor houten paletten bijvoorbeeld, maar in de kunststof- en metalenwereld ga je ook bepaalde toepassingen zien. En we hebben een inschatting gemaakt dat tegen 2030 een daling van de eenmalige verpakkingen op de markt met 20% verwacht wordt. 20% minder eenmalige verpakkingen om in te zamelen door de professionals. Want die worden vervangen door herbruikbare verpakkingen.

[09:03] Gevolgen voor inzameling en recyclage
Nele Roobrouck: Dus eigenlijk zal je dan een alternatief circuit in het leven roepen, waarbij dat hergebruik ook zal moeten ingezameld worden. Dus paletten zullen moeten ingezameld worden en opnieuw ter plaatse gebracht worden.
Xavier Lhoir: Maar het is ook een aanpassing van het bestaande inzamelsysteem, waarvoor wij zorgen voor de inzameling en voorbereiding voor recyclage. We gaan nu van de inzameling naar de voorbereiding voor hergebruik. Dat is ook een aanpassing van de manier van werken van de ophalers.

[09:34] Recyclage versus recycleerbaarheid
Nele Roobrouck: We hebben het woordje net genoemd: recyclage. Recyclage is natuurlijk een woord dat op dit moment niet altijd even evident is. En als we kijken, zien we toch wel dat de PPWR een grote nadruk legt op recyclage en recycleerbaarheid. Maar als we dat dan in de praktijk brengen, hoe ver staan we hierin? Zal ons dat lukken? Want we weten ook dat plastic recyclage niet altijd de even makkelijke sector is.
Xavier Lhoir: Ik zou eigenlijk een onderscheid willen maken tussen recyclage en recycleerbaarheid. Op niveau van recyclage halen we vandaag 98% recyclage. Dat is wat wij jaarlijks rapporteren naar de Verpakkingscommissie. Dus we zijn vrij goed bezig. Op het niveau van recycleerbaarheid, volgens de huidige rapportage, zitten we aan ongeveer 1% verpakking die beschouwd wordt als niet-recycleerbaar. Maar natuurlijk gaat de Europese Commissie op termijn met de Delegated Acts specifieke regels definiëren die ervoor zorgen dat onze eigen manier van inschatting zal moeten veranderen. We zullen andere definities moeten gebruiken voor de inschatting van het aandeel niet-recycleerbare verpakkingen.

[10:42] Ontbrekende regels en onzekerheid
Nele Roobrouck: Als je zegt dat het nog allemaal bepaald moet worden in Delegated Acts en het ook voor 2030 gehaald moet worden, dan zijn er dus regelgevingen die nog niet volledig op punt staan?
Xavier Lhoir: Nee, we missen toch een aantal fundamentele elementen en dimensies in onze communicatie naar onze klanten, naar de bedrijven, maar ook in de implementatie van ons systeem. Welke informatie hebben we nodig om de recycleerbaarheid te bewijzen? Wij weten dat vandaag nog niet precies.
Nele Roobrouck: En nog als de inwerkingtreding van de PPWR op 12 augustus is?
Xavier Lhoir: 12 augustus, ja.
Nele Roobrouck: Oké, dan is er wel nog werk aan de winkel.
Xavier Lhoir: Een serieuze challenge voor de overheid.
Nele Roobrouck: En vooral voor de Europese overheid.

[11:23] Is er voldoende recyclagecapaciteit?
Nele Roobrouck: Maar als we dan kijken naar de recyclagecapaciteit in België en Europa, is die op dit moment voldoende groot om die ambities waar te maken naar een stukje recycleerbaarheid van de verpakkingen?
Xavier Lhoir: In het algemeen, wanneer wij over papier, karton, hout en metaal spreken, denken wij dat er voldoende capaciteit is. De challenge is kunststof. Een deel van onze kunststof wordt vandaag buiten Europa gerecycleerd. We hebben onvoldoende capaciteit en de uitdagingen zijn groot. We spreken over de PPWR, maar je hebt ook de Waste Shipment Regulation die ambitieuze doelstellingen bepaalt.
Nele Roobrouck: Ja inderdaad, deze verordening gaat natuurlijk in op 21 november.
Xavier Lhoir: Dat is vrij kort dag. Heel kort dag.

[12:17] De Belgische positie binnen Europa
Nele Roobrouck: Dus we zien dat er heel wat hogere doelstellingen opgelegd worden. We hebben het gehad over Europa, maar wat kunnen wij als Belgen? Kunnen Belgische bedrijven zich hier ook aan spiegelen? Zal dit lukken om te behalen?
Xavier Lhoir: We hebben 25 jaar ervaring in de recyclage van bedrijfsmatig verpakkingsafval, in samenwerking met een UPV-organisatie of met afvalophalers. Dat is een heel belangrijke ervaring. Maar België is ook gekend voor de kwaliteit van zijn afvalstromen. Bij traders en recycleurs loopt de samenwerking vlot, want wij kunnen materiaal van goede kwaliteit leveren. België heeft ook een centrale positie in Europa tussen twee grote landen waar recyclageactiviteiten bestaan en we hebben ook ervaring met export. We weten dat export zwaar onderworpen zal worden aan nieuwe regels, maar voor andere afvalstromen zal export nog altijd een mogelijkheid blijven. We hebben het voordeel van de nabijheid van de haven van Antwerpen, waarmee wij ook materiaal verder zullen mogen exporteren.

[13:22] Hergebruik en recycled content
Nele Roobrouck: Als we nu verder inzoomen op hergebruik en recyclaat. De PPWR zet sterk in op hergebruik en op recycled content. Maar hoe realistisch zijn die targets over heel Europa of binnen België?
Xavier Lhoir: We denken dat die targets redelijk ambitieus zijn en ook moeilijk controleerbaar zullen zijn. Maar we zitten al ver in België. Wanneer wij de cijfers krijgen van onze leden, weten we dat 82% van de op de Belgische markt gebrachte hoeveelheden verpakkingen vandaag reeds herbruikbare verpakkingen zijn. Dus meer dan 3 miljoen equivalenten eenmalige verpakkingen worden door de Belgische industrie reeds gedeclareerd. Hoe wij de nieuwe doelstellingen van Europa in de toekomst zullen monitoren en controleren, dat is een ander verhaal. Maar het feit dat de Belgische industrie reeds bezig is met hergebruik, is de realiteit. Wij rapporteren die cijfers al 25 jaar aan de overheid.

[14:25] Vraag en aanbod van recyclaat
Nele Roobrouck: Kunnen we dan stellen dat er vandaag voldoende vraag en aanbod is van recyclaat? Of is dat op dit moment nog te vroeg?
Xavier Lhoir: Nee, vandaag is het te vroeg. De vraag naar recyclaten is te klein. Wij hebben vandaag een incentive voor de promotie van het gebruik van recycled content en we betalen die incentive voor 1% van de op de markt gebrachte hoeveelheden. Dus die incentive is zeker een dimensie, maar wat wij echt waarderen is de aanpassing van de wetgeving. Die wetgeving zal ervoor zorgen dat tegen 2035 alle bedrijfsmatige verpakkingen 35% recycled content zullen bevatten. Zonder wetgeving is dat moeilijk.

[15:08] Wie draagt de verantwoordelijkheid?
Nele Roobrouck: En stel dat de markt niet zou volgen. Daar is dan sowieso een kost, want we gaan niet voldoen aan een Europese verplichting. Wie zou dan de kost dragen?
Xavier Lhoir: Maar PPWR is duidelijk. PPWR legt de verantwoordelijkheid bij de verpakkingsproducenten. Zij moeten ervoor zorgen dat al hun verpakkingen in 2030 35% recycled content bevatten. Dat is hun verantwoordelijkheid.

[15:35] Monitoring op Europees niveau
Nele Roobrouck: Je hebt daarnet gezegd dat het monitoren een moeilijke zaak zal zijn. Hoe zal dat dan gebeuren? Is daar al iets van zicht op? Want we leven toch in een eengemaakte markt. Verpakkingen gaan van over de grens.
Xavier Lhoir: Ja, maar wij komen uit een situatie waar een UPV-organisatie gelinkt is aan een geografische zone. Wij als Valipac werken in België en monitoren een aantal doelstellingen voor het Belgische grondgebied. Europa heeft een aantal Europese doelstellingen gedefinieerd. Dus export vanuit Europa naar andere Europese lidstaten: wie gaat dat monitoren? Wij hebben onvoldoende informatie om dat te doen. En dat is ook niet noodzakelijk onze verantwoordelijkheid volgens de wettekst. Dus dat is nog een open vraag waarvoor Europa en België een antwoord zullen moeten geven.

[16:25] Tijd nodig voor nieuwe systemen
Nele Roobrouck: Maar in principe is dat pas voor 2030 dat deze wetgeving op punt moet staan rond monitoring.
Xavier Lhoir: Ja oké, het resultaat moet gecommuniceerd worden in 2030, maar als we informatie moeten capteren, moeten we een systeem ontwikkelen en daarvoor hebben we ook tijd nodig.
Nele Roobrouck: Extra werk aan de winkel voor Europa. Dus eigenlijk zien we dat we op dit moment een regelgeving hebben, de PPWR, maar dat het beleid niet per se coherent mee evolueert. Er zijn nog heel wat stukken die ontbreken, maar er zijn ook risico’s. Want als we kijken naar het Europese beleid: je hebt enerzijds de PPWR, maar we hebben het daarnet ook aangehaald, we hebben ook de exportban op afval. Hoe zijn die twee zaken dan te rijmen met elkaar?

[17:12] Tekort aan afstemming tussen Europese regelgeving
Xavier Lhoir: Dat is een moeilijke vraag, want we zien een tekort aan coördinatie op Europees niveau. Waarom hebben wij een exportban in 2026 en pas in 2030 een verplichting rond recycled content? Dit had veel beter op elkaar afgestemd moeten worden tussen de verschillende afdelingen op Europees niveau. Dan had je iets ontwikkeld dat meer steek houdt en vandaag is dat niet het geval. Dus wij gaan eigenlijk in een periode komen waar wij een tekort aan recyclagecapaciteit zullen hebben, want de doelstelling voor recycled content is pas in 2030. Dus we gaan tijdelijk bepaalde volumes kunststof moeten stockeren en alternatieve afzetkanalen moeten vinden.

[18:06] Voorbereidingen binnen Valipac
Nele Roobrouck: En zijn jullie daar nu al mee bezig binnen Valipac?
Xavier Lhoir: Wij monitoren de markt van dichtbij. Want voor ons is dat cruciaal. Ons doel en onze ambitie is dat wij nog altijd onze recyclagedoelstellingen halen. Maar als er geen vraag meer is voor bepaalde materialen, dan maken we geen kans om onze recyclagedoelstellingen te bereiken. En we hebben een aantal initiatieven gestart om afzetkanalen te garanderen voor bepaalde moeilijk recycleerbare stromen die een iets negatievere marktwaarde zullen hebben gedurende een bepaalde periode. Ik neem het voorbeeld van de big bags. Die zijn zwaar afhankelijk van export. In november mogen ze niet meer naar recyclage in Azië gaan. Wat gaan we dan met die 6.000 ton big bags doen in Europa? Dus Valipac heeft hier een proactieve, tijdelijke rol opgenomen om voor een bepaalde periode garanties te geven voor de recyclage van deze moeilijke stroom. Dat is in het voordeel van verschillende stakeholders, niet alleen voor ons en het behalen van onze doelstellingen, maar ook in het voordeel van de samenwerking met operatoren en hun klanten.

[19:18] Risico’s van uitgestelde Delegated Acts
Nele Roobrouck: Inderdaad, de big bags zijn een heel moeilijke stroom. Dus eigenlijk gaan jullie een maatregel proberen positief uit te werken, zodat de tijd tussen 2026 en 2030 kan overbrugd worden. En zijn er dan nog risico’s op tegenstrijdige maatregelen van Europa die eraan zitten te komen?
Xavier Lhoir: Risico’s, ja. In de definitie van de Delegated Acts. Zolang wij geen duidelijke definitie hebben van de verwachtingen, is het voor ons moeilijk om bepaalde systemen en verwachtingen te communiceren aan onze klanten. Dus hoe langer men wacht met de definitie van duidelijke spelregels, hoe moeilijker het voor ons wordt om die informatie te communiceren en hoe moeilijker het wordt voor bedrijven om bepaalde investeringen te verzekeren.

[20:08] Kunnen bedrijven dit wel allemaal halen?
Nele Roobrouck: Ja, want op dit moment worden bedrijven overladen met extra verplichtingen. We weten wat er op ons afkomt. Er zijn nog wetgevende stukken die ontbreken. Kunnen bedrijven, operatoren en producenten dit dan wel behalen, die verplichtingen? Is er voldoende ondersteuning?
Xavier Lhoir: Ja, we zien een risico en onze missie is om, wanneer wij correcte informatie hebben, de bedrijven zo vlug mogelijk te informeren.
Nele Roobrouck: Vaak komen we in deze podcast ook terecht bij het stukje oplossingen en aanbevelingen aan de overheid. We zitten nu in een situatie waar we weten dat de PPWR er is en in werking treedt op 12 augustus. Heel wat Delegated Acts moeten nog komen. Maar zijn er zaken waarvan Valipac zelf zegt: kijk, dit zou nog moeten gebeuren, desnoods wetgeving, desnoods iets wijzigen aan de wetgeving, om de PPWR werkbaar te maken?

[21:11] Harmonisatie als sleutel
Xavier Lhoir: We kunnen dromen, maar een aanpassing aan de PPWR gaat tegen 12 augustus niet plaatsvinden. Dus de PPWR zoals die vandaag is, gaat een realiteit worden in augustus. Harmonisatie is voor ons de sleutel. En zorgen dat tussen de lidstaten de UPV-organisaties, zoals Valipac, dezelfde interpretatie maken van de wetgeving. Zodat wij ook dezelfde spelregels kunnen definiëren voor onze eigen klanten, die bij manier van spreken bijna overal actief zijn in Europa. Zodat zij dezelfde spelregels kunnen gebruiken in België, Frankrijk en Nederland. Dat is de reden waarom we recent een coalitie hebben opgericht met Valipac en Fost Plus in België, Citeo in Frankrijk, Verpact in Nederland en Valorlux in Luxemburg. Om te kijken naar onze respectieve interpretaties van de PPWR en ervoor te zorgen dat wij een soort harmonisatie garanderen in onze nationale werking.

[22:10] Risico’s voor Valipac
Nele Roobrouck: We hebben nu een nieuwe wetgeving. Dat heeft ook een impact op de UPV, op jullie, op Valipac. Zien jullie risico’s voor Valipac? Voor Fost Plus? Laten we nu Fost Plus erbij nemen.
Xavier Lhoir: Ik ga praten over Valipac. Voor Valipac: ja, zeker. Ik denk dat wij twee grote risico’s hebben geïdentificeerd. Eerst de definitie van producent. We werken vandaag met 6.000 klanten en we hebben een trouwe relatie met onze klanten. Ze weten welke informatie wij vragen. En met de tijd is de samenwerkingsmodaliteit met Valipac een gewoonte geworden. PPWR maakt eigenlijk kleine verschillen, nuanceverschillen in de definitie, maar met een grote impact voor Valipac. Want in het geval van eindgebruikers, bedrijven die bepaalde goederen invoeren en die uitpakken en gebruiken in hun eigen productieproces in België, zijn zij als invoerder niet meer verantwoordelijk. Hun leveranciers in het buitenland worden verantwoordelijk en producent. Die buitenlandse leveranciers zouden moeten aansluiten op het Valipac-systeem en informatie rapporteren aan Valipac. Dat is een moeilijk verhaal, want wij gaan nooit een contract kunnen afsluiten met een koffiebonenproducent in Venezuela of andere producenten in China of andere landen van de wereld. Daar riskeren wij een verlies in marktaandeel. We hebben dat tot een maximum van 30% ingeschat. Maar één procent minder marktaandeel is niet goed voor ons. Dan zijn er ook minder middelen om de inzameling en recyclage te financieren.

[24:02] Impact van e-commerce en concurrentie
Nele Roobrouck: Mag ik nog een zijsprong maken naar e-commerce? Heeft dat een impact op jullie?
Xavier Lhoir: Minder voor ons. Het is meer gericht op consumentenverpakkingen en dat is eigenlijk iets dat Fost Plus in handen heeft. Een ander risico voor Valipac is de visie van Europa rond promotie van concurrentie tussen UPV-organisaties. Vandaag heeft Valipac, net zoals Fost Plus, een unieke marktpositie in België. De mogelijkheid bestaat voor concurrenten om een erkenningsaanvraag in te dienen. Dat is tot nu toe niet gebeurd. Met PPWR wil Europa de concurrentie tussen de UPV-organisaties stimuleren. Wij zien dat niet noodzakelijk als zeer positief, want wij hebben een multi-material approach, een multisectoriale aanpak. Dus wij zorgen voor goede materialen, materialen met een positieve waarde, maar ook voor materialen met een iets negatievere waarde of complexe materialen. We hebben recent, in samenwerking met de producenten, een inzamelsysteem opgestart voor PU-schuimbussen. Dat is een complex materiaal waarvoor specifieke inzamelkanalen ontwikkeld moeten worden. In een concurrentieel systeem zal men vooral kijken naar prijzen. En specifieke inzamelkanalen voor moeilijke stromen zullen moeilijker zijn. Dat is punt één. En de ervaring in Europa toont dat concurrentie niet noodzakelijk positieve resultaten heeft gebracht. We hebben ervaring in Noorwegen en in andere landen. Daar kijkt men natuurlijk naar de beste service voor de laagste prijs. Terwijl Valipac vandaag in België een bredere service kan bieden en een vorm van samenwerking kan garanderen tussen de industrie en de overheid.

[25:54] Toetreding van nieuwe UPV-organisaties
Nele Roobrouck: Dus eigenlijk kunnen vanaf 12 augustus buitenlandse UPV-organisaties een intrede doen op de Belgische markt, maar natuurlijk hangt dat af van een goedkeuring van Epribel. Natuurlijk, dat is na heel wat heen en weer niet voor 4 november, als ik het goed voorheb.
Xavier Lhoir: Nee. Een potentiële concurrent kan een goedkeuringsaanvraag indienen bij de Verpakkingscommissie of Epribel en zij zullen die aanvraag evalueren aan de hand van een aantal goedkeuringscriteria. Dat wil zeggen dat zelfs een concurrent uit andere landen rekening zal moeten houden met de Belgische realiteit in zijn aanvraag. En een Belgische producent zal dan de keuze hebben tussen verschillende UPV-organisaties in België. Wij mogen vandaag de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid in België niet invullen met een contract met een buitenlandse UPV-organisatie uit een andere lidstaat. Zij moeten een erkenning of een goedkeuring krijgen van de Belgische overheid.

[27:04] Een cijfer dat beleidsmakers moeten onthouden
Nele Roobrouck: Oké, dus het worden nog spannende tijden tot 4 november, maar ongetwijfeld zal Valipac ook wel een heel goed en sterk dossier indienen.
Xavier Lhoir: Zeker.
Nele Roobrouck: In deze podcast hebben we ook vaak een sectorblik en een beleidsboodschap. Eigenlijk peilen we naar een cijfer dat kenmerkend is. Wat is voor jou het kenmerkende cijfer dat beleidsmakers moeten onthouden binnen de PPWR?
Xavier Lhoir: Ik zou 90,6 procent communiceren.
Nele Roobrouck: Dat is een grote onderscheiding.
Xavier Lhoir: Dat is een grote onderscheiding, maar het is eigenlijk het recyclagepercentage dat wij jaarlijks rapporteren aan de Belgische overheid. Maar het is ook een beeld van de realiteit in België. Vandaag hebben we een centrale partij, Valipac, die overeenkomsten heeft met de hele Belgische industrie. Morgen, in een concurrentieel systeem, denk ik niet dat wij nog altijd zo’n hoog percentage zouden kunnen rapporteren. Want de focus gaat totaal anders zijn en we zouden prioriteit geven aan de meest rendabele afvalstromen en de moeilijke stromen aan de kant zetten. Dus ik denk dat dat percentage vandaag het resultaat is van de consensuele aanpak van Valipac van de laatste 30 jaar.

[28:35] Beleidsaanbeveling: vermijd goldplating
Nele Roobrouck: Heel mooi cijfer. En stel dat we naar een kabinet mogen gaan of een regering vraagt een maatregel om goedgekeurd te worden. Wat is dan één of misschien twee concrete maatregelen waarvan je zegt: kijk, de regering, welke dan ook, of het de Vlaamse, federale of Waalse regering is, die maatregel zou er moeten komen om ofwel PPWR te laten slagen of om het nog beter te maken?
Xavier Lhoir: PPWR heeft als hoofddoel harmonisatie, maar natuurlijk hebben lokale overheden altijd de mogelijkheid om extra verwachtingen en extra doelstellingen op te leggen. Dat is een klein beetje contradictorisch. Voor ons moet goldplating absoluut vermeden worden. Goldplating is net de garantie dat er géén harmonisatie bestaat tussen de lidstaten en dat de ene duurder wordt dan de andere door specifieke verwachtingen van de overheid. Voor onze leden is het cruciaal dat die goldplating absoluut vermeden wordt. Wij hebben regelgeving die ambitieus genoeg is. België gaat altijd bovenop de basisverwachtingen van Europa. Dat zien we bijvoorbeeld bij de recyclagedoelstellingen. Ik denk dat wij aandachtig moeten kijken naar de implementatie van de PPWR om zoveel mogelijk extra goldplating te vermijden.

[29:57] Afsluiting van het gesprek
Nele Roobrouck: De PPWR is er, die treedt al in werking op 12 augustus, maar we hebben uit dit gesprek gehoord dat er nog heel wat zaken moeten gebeuren. De Delegated Acts zijn iets waar Valipac en ook anderen uit de bedrijfswereld op zitten te wachten. Dit is eigenlijk een gesprek dat we vandaag beëindigen, maar dat nog een heel grote toekomst voor zich heeft en eigenlijk helemaal nog niet af is. Dus ik vermoed dat we misschien binnen enkele maanden nog eens rond de tafel moeten zitten.
Xavier Lhoir: Met veel plezier kom ik terug.
Nele Roobrouck: Wat vandaag duidelijk is geworden, is dat de PPWR een cruciale stap is in een meer circulaire economie, maar dus vooral een heel grote en complexe uitdaging wordt voor bedrijven, voor de sector en ook voor Valipac en de UPV-organisaties. De ambitie is groot, maar de sleutel zal liggen in de praktische haalbaarheid en de juiste randvoorwaarden. Grote dank, Xavier, voor deze inzichten. En we weten: ambitie zonder haalbaarheid blijft papier. De echte test van het beleid ligt op het terrein. Bedankt om te luisteren en tot de volgende Trash Talks.