Asbest onder controle: waarom veilige berging een onmisbare schakel blijft

Sommige afvalstromen kan je recyclen. Andere moet je vooral veilig beheren. Asbest hoort duidelijk in die laatste categorie. Hoewel Vlaanderen al jaren werkt aan een asbestveilig gebouwenbestand, blijft de hoeveelheid asbesthoudend materiaal in onze samenleving enorm. En dus rijst een cruciale vraag: waar moet al dat materiaal naartoe? Bij OVMB in Gent hebben ze daar een duidelijk antwoord op. Met een nieuwe asbestcementatielijn investeert het bedrijf in een veilige en gecontroleerde behandeling van niet-hechtgebonden asbestvezels. Maar achter deze installatie schuilt ook een bredere boodschap voor het afval- en recyclingbeleid: sommige materialen hebben nood aan een veilige eindbestemming.

OVMB (Oost-Vlaams Milieubeheer), onderdeel van de Eiffage groep, bouwde de voorbije decennia een sterke expertise op in de acceptatie, verwerking en veilige berging van complexe afvalstromen. Vanuit zijn sites in Gent, waaronder de stortplaats en verwerkingsactiviteiten op de J.F. Kennedylaan en de site Oudetragel, speelt het bedrijf een belangrijke rol in de verwerking van gevaarlijke en moeilijk recyclebare materialen. Die ervaring vormde de basis voor een nieuw investeringsproject. Na jaren ervaring met een proefinstallatie besliste de Eiffage groep om te investeren in een volwaardige installatie voor de behandeling van niet-hechtgebonden asbest. De installatie is sinds begin 2026 volledig operationeel. “De installatie is het resultaat van meer dan tien jaar ervaring met onze proefopstelling”, zegt Nadia Casier, adjunct-directeur van OVMB. “Die periode heeft ons toegelaten om het proces stap voor stap te verfijnen en uiteindelijk een robuuste installatie te bouwen die volledig inspeelt op de veiligheids- en milieueisen.” Met deze investering positioneert OVMB zich als één van de weinige spelers in België die deze complexe en risicovolle afvalstroom veilig kan verwerken.

Asbest: een erfenis van miljoenen tonnen

Hoewel het gebruik van asbest in België al sinds 2001 verboden is, blijft het materiaal op grote schaal aanwezig in gebouwen en infrastructuur. Volgens recente cijfers bevindt zich in Vlaamse gebouwen alleen al naar schatting 3,18 miljoen ton asbest. Het grootste deel daarvan is hechtgebonden asbest, bijvoorbeeld in golfplaten, leien of buizen. Deze materialen kunnen relatief veilig worden verwijderd zolang ze intact blijven. Maar een kleiner en gevaarlijker deel bestaat uit niet-hechtgebonden asbest, zoals leidingisolatie, ­pleisterlagen of lijmresten. In die toepassingen kunnen asbestvezels gemakkelijk vrijkomen en vormen ze een groter gezondheidsrisico.

De nieuwe asbestcementatielijn van OVMB

Om deze complexe afvalstroom veilig te verwerken ontwikkelde OVMB een volledig nieuwe installatie op zijn site Oudetragel. De installatie werd ontworpen op basis van de ervaringen met een eerdere pilootinstallatie. Afval met niet-hechtgebonden asbest wordt eerst ontvangen en vervolgens in een afgesloten zone mechanisch verkleind. De vrijgekomen vezels worden daarna gemengd met cementachtige toeslagstoffen en water, waardoor ze worden vastgelegd in een stabiele matrix. Na uitharding ontstaat een hechtgebonden materiaal dat veilig kan worden afgevoerd naar de stortplaats. De installatie werkt volgens een hermetisch afgesloten proces waarbij veiligheid centraal staat. “Tijdens de verwerking komt niemand in de hermetische zone”, legt Casier uit. “Alles gebeurt mechanisch en onder sterke afzuiging. Zodra een deur wordt geopend, valt de installatie automatisch stil. Veiligheid is hier absoluut de eerste prioriteit.” De installatie heeft een capaciteit van circa 2.000 ton per jaar en vormt daarmee een belangrijke schakel in de verwerking van niet-hechtgebonden asbest in België. Voor deze afvalstroom bestaan in België immers slechts twee gespecialiseerde behandelingsinstallaties: één in Geel bij Rematt en nu dus ook één bij OVMB in Gent.

Circulariteit waar mogelijk, veilige berging waar nodig

De circulaire economie staat vandaag centraal in het Europese en Vlaamse afvalbeleid. Recycling en materiaalhergebruik krijgen terecht prioriteit. Maar niet elke afvalstroom kan opnieuw in een productcyclus worden gebracht. Asbest is daar het duidelijkste voorbeeld van. Voor dit materiaal bestaat vandaag geen veilige en economisch haalbare recyclingtechnologie op industriële schaal. “Voor sommige materialen is recycling gewoon geen optie”, zegt Casier. “Onze taak is dan om ervoor te zorgen dat ze op de veiligst mogelijke manier verwerkt worden.” Daarom pleit Denuo ervoor om in het afvalbeleid ook voldoende aandacht te blijven hebben voor zogenaamde safe sinks: installaties en stortplaatsen die noodzakelijk zijn voor afvalstromen die niet-recyclebaar zijn of een permanent risico vormen. “Stortplaatsen zijn vaak het laatste stuk van de keten waar niemand graag over spreekt”, zegt Casier. “Maar voor materialen zoals asbest zijn ze absoluut noodzakelijk. Zonder die capaciteit kan je de problematiek gewoon niet oplossen.”

Investeren in veiligheid voor de lange termijn

Met de nieuwe asbestcementatielijn draagt OVMB bij aan een asbestveilig Vlaanderen. Tegelijk toont het project aan dat de circulaire economie niet alleen draait om recycling, maar ook om het veilig beheren van materialen die niet kunnen worden hergebruikt. “Wij zien dit als een investering op lange termijn”, besluit Casier. “Zolang er asbest in onze maatschappij aanwezig is, zullen we installaties nodig hebben die dat materiaal veilig kunnen behandelen.” Want uiteindelijk is dat misschien wel de belangrijkste les: een duurzame afvalketen heeft niet alleen nood aan circulaire oplossingen, maar ook aan betrouwbare eindpunten. En precies daar spelen bedrijven zoals OVMB een cruciale rol.