EU wenst afvalverbranding onder EU ETS te plaatsen

De Europese Commissie heeft haar langverwachte voorstel voor de herziening van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) voorgesteld. Zoals verwacht wordt ook afvalverbranding daarin opgenomen. Wat houdt het voorstel precies in en wat betekent het voor de Belgische afvalbeheer- en recyclingsector?

Het Europese emissiehandelssysteem is het belangrijkste instrument waarmee de Europese Unie de uitstoot van broeikasgassen wil verminderen. Met de voorgestelde herziening wil de Commissie het systeem afstemmen op de klimaatdoelstellingen voor 2040 en tegelijk rekening houden met nieuwe ontwikkelingen, zoals koolstofafvang, koolstofverwijdering en internationale koolstofkredieten. Voor de afvalbeheer- en recyclingsector is vooral de opname van afvalverbranding van belang. Daarmee wordt een maatregel die al langer werd aangekondigd nu ook concreet uitgewerkt.

Gefaseerde invoering voor afvalverbranding

De Commissie stelt voor om afval-naar-energie-installaties tussen 2031 en 2034 geleidelijk onder het ETS te brengen. Tijdens die overgangsperiode stijgt de verplichting om emissierechten in te leveren stapsgewijs tot 100% vanaf 2034. Lidstaten krijgen wel de mogelijkheid om tijdelijk uitstel te vragen wanneer zij de Europese doelstellingen rond recycling en storten van stedelijk afval bereiken of reeds een equivalente nationale maatregel hebben voor broeikasgassen uit afvalverbranding. Voor België zou dat in de praktijk een uitstel tot 2035 kunnen betekenen. De drie gewesten lijken vandaag alvast te voldoen aan twee van de drie voorwaarden die de Commissie daarvoor naar voren schuift, namelijk het behalen van de Europese recyclingdoelstellingen en het beperken van storten van stedelijk afval.

Ook stortplaatsen en investeringen komen in beeld

De herziening beperkt zich niet tot afvalverbranding. Voor stortplaatsen van niet-gevaarlijk afval voert de Commissie voorlopig een verplichting in voor monitoring, rapportering en verificatie van emissies. Op basis van die gegevens zal later worden onderzocht of ook stortplaatsen onder het ETS moeten vallen. Daarnaast bevat het voorstel ook een aantal positieve elementen voor de sector. Afval-naar-energie-installaties die warmte leveren aan stadsverwarming blijven onder bepaalde voorwaarden in aanmerking komen voor gratis emissierechten. Bovendien wil de Commissie ETS-middelen explicieter inzetten voor investeringen hoger in de afvalhiërarchie, zoals preventie, hergebruik, gescheiden inzameling, sortering en recycling. Ook projecten rond koolstof­afvang kunnen rekenen op bijkomende Europese financieringsmogelijkheden.

Het politieke debat moet nog beginnen

Met de publicatie van het voorstel is het wetgevingsproces nog maar net gestart. Zowel het Europees Parlement als de lidstaten zullen de komende maanden hun standpunt bepalen, waarna de onderhandelingen over een definitieve tekst van start gaan. Gezien de uiteenlopende standpunten tussen lidstaten en binnen de sector zelf, wordt verwacht dat de discussie nog geruime tijd zal duren.

Denuo blijft het dossier van nabij opvolgen

Voor Denuo is het belangrijk dat de verdere uitwerking van het ETS voldoende rekening houdt met de specifieke rol van de afvalbeheer- en recyclingsector binnen de circulaire economie. Klimaatambities en emissiereductie blijven essentieel, maar vragen tegelijk om een realistisch en uitvoerbaar regel­gevend kader dat investeringen in recycling, energie-efficiëntie en innovatieve koolstofreducerende technologieën blijft stimuleren. Denuo zal de Europese onderhandelingen dan ook van nabij opvolgen en de belangen van de ­Belgische sector blijven verdedigen.