Platform over de gehele recyclingstroom binnen de Benelux
De circulaire economie staat hoog op de Europese en Belgische agenda. Recycling moet onze afhankelijkheid van primaire grondstoffen verminderen en tegelijk bijdragen aan klimaatdoelstellingen. Maar achter die ambitie groeit een fundamenteel probleem. De bedrijven die deze circulaire economie mogelijk maken, verliezen vandaag aan concurrentiekracht. De vraag dringt zich op: hoe bouwen we een circulaire economie als de industriële basis wegvalt?
Het recente jaarverslag van de Nationale Bank legt de vinger op de wonde: de Belgische industrie staat onder druk door hoge energieprijzen, toenemende regelgeving en internationale concurrentie. De recyclingsector voelt deze realiteit als geen ander. Processen zoals sorteren, shredderen, wassen en smelten zijn energie-intensief. Tegelijk moeten recyclingbedrijven concurreren met producenten van virgin materialen én met recyclingcapaciteit in andere landen waar energie goedkoper is of actief door de overheid wordt ondersteund. Wanneer energieprijzen structureel hoger liggen dan bij concurrenten, ontstaat een fundamenteel onevenwicht. Gerecyclede materialen worden duurder, investeringen komen onder druk te staan en capaciteit verdwijnt. De paradox is duidelijk: Europa wil meer recycling, maar ondergraaft tegelijk de voorwaarden om die waar te maken.
Recycling is geen nicheactiviteit, maar een strategische pijler van de economie. Ze verlaagt CO2-uitstoot, versterkt de bevoorradingszekerheid en creëert lokale economische waarde. Maar die rol kan alleen worden vervuld als bedrijven economisch competitief blijven. Afval is daarbij geen reststroom, maar een grondstof. Europa zet vandaag sterk in op ‘Made in Europe’, maar dat verhaal is onvolledig zonder ‘Made with European materials’. De grondstoffen van morgen liggen immers in onze eigen afvalstromen. Als we die hier niet meer kunnen verwerken, geven we niet alleen economische waarde uit handen, maar ook onze strategische autonomie. Als we willen vermijden dat de recyclingsector verder terrein verliest, zijn gerichte en structurele maatregelen noodzakelijk. Niet op lange termijn, maar nu. Vanuit die urgentie schuift Denuo een aantal duidelijke beleidsprioriteiten naar voren die het concurrentievermogen van de sector opnieuw moeten versterken.
De eerste prioriteit is duidelijk: energieprijzen moeten opnieuw competitief worden. Vandaag vormen ze de grootste structurele handicap voor de recyclingsector. Denuo pleit voor concrete maatregelen. Denk aan het plafonneren van transmissie- en distributienettarieven, ook voor kmo’s en bedrijven in industriële ketens. Daarnaast moeten accijnzen omlaag tot het Europees minimum. Zonder deze ingrepen blijft recycling structureel duurder dan de productie van virgin materialen.
De elektriciteitsfactuur wordt vandaag gebruikt om allerlei beleids-maatregelen te financieren. Dat maakt energie onnodig duur voor bedrijven die net bijdragen aan de klimaattransitie. Denuo vraagt daarom om deze kosten via algemene middelen te financieren. De energiefactuur moet de werkelijke energiekost weerspiegelen, niet fungeren als beleidsinstrument. Dit is een cruciale stap om de structurele kostenhandicap weg te werken.
De recyclingsector opereert in een globale markt. Vandaag moeten Belgische bedrijven concurreren met importstromen van recyclaat uit goedkopere regio’s en met producenten van virgin materialen die vaak lagere kosten hebben of steun genieten. Denuo vraagt strengere controles op import en een beleid dat lokale, circulaire materialen erkent als strategische grondstoffen voor Europa. Zonder een eerlijk speelveld verliest Europa niet alleen industrie, maar ook controle over zijn grondstoffen.
Tot slot is er nood aan een stabiel en coherent regelgevend kader. Continue wijzigingen en bijkomende nationale interpretaties zorgen voor onzekerheid en remmen investeringen af. De recyclingsector heeft nood aan duidelijke, voorspelbare regels die bedrijven toelaten om op lange termijn te investeren in capaciteit en innovatie.
De analyse van de Nationale Bank is geen academische oefening, maar een duidelijke wake-upcall. Industriële competitiviteit en klimaat- en circulariteitsdoelstellingen kunnen niet los van elkaar worden bekeken. Wie inzet op circulariteit, moet ook zorgen voor een industrie die die ambitie kan dragen. Een coherent circulair beleid vraagt dus evenzeer een sterk industrieel en energiebeleid dat rekening houdt met de realiteit van energie-intensieve sectoren zoals de afval- en recyclingsector. Initiatieven zoals Alden-Biesen toonden dat die bewustwording groeit, maar het gebrek aan concrete opvolging op Europees niveau maakt duidelijk dat we er nog lang niet zijn. De richting is gekend. Nu is het aan beleidsmakers om die ook te vertalen in daadkrachtige keuzes.
Vereniging Afvalbedrijven
BRBS Recycling
