Platform over de gehele recyclingstroom binnen de Benelux
Recycling is top in een circulaire economie. Afval- en materialenpreventie is echter nog duurzamer en staat ook steeds meer op het voorplan. Het was bijna twintig jaar geleden dat OVAM, de Openbare Afvalstoffenmaatschappij van het Vlaamse Gewest, nog een congres rond het thema organiseerde. Toen voor de figuurlijke anderhalve man en een paardenkop. De herneming eind 2025 was daarentegen goed voor een uitverkochte zaal in het Congrescentrum Lamot in Mechelen. Zo een 200 stakeholders lieten zich inspireren door keynotes, panelgesprekken en cases uit de praktijk. Ook RecyclePro tekende present en pikt er enkele highlights uit.
Om de Vlaamse en Europese ambities rond grondstoffengebruik, afvalproductie en daaraan gekoppelde milieu-impact (zoals broeikasgassen en vervuiling) te realiseren, is een krachtig preventiebeleid nodig. Dit vraagt om strategieën die de vraag naar grondstoffen verminderen, verspilling voorkomen en herstel en hergebruik stimuleren. Tijdens dit congres zette OVAM, met medewerking van Vlaanderen Circulair, afval- en materialenpreventie opnieuw centraal als sleutel voor de transitie naar een circulaire economie.
Openen deed Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. Hij ziet het als een thema van strategisch belang. “Afval zijn grondstoffen. De geopolitieke spanningen die vandaag de gevestigde wereldorde op zijn grondvesten doet daveren bewijst des te meer het belang. Als Europa moeten we alle middelen aangrijpen om onafhankelijker te worden van energie en grondstoffen. Preventie van verlies is daartoe een uitstekende strategie, waar we ook al veel succes mee geboekt hebben.” Brouns verwijst daarmee naar de cijfers van het huishoudelijk afval in Vlaanderen. Het ging van 560 naar 433 kg per persoon per jaar. “Daar zitten nog altijd te veel stromen in die we kunnen recyclen en die dus niet naar verbranding zouden moeten. Daarom hebben we de ambitie om naar 100 kg te evolueren. Ambitieus en uitdagend omdat de hele waardeketen mee in het bad moet, maar haalbaar als we samenwerken, creatief durven denken en blijven investeren. Enkel recycling zal immers niet volstaan om het materiaalgebruik te doen dalen.”
Ook voor OVAM directeur-generaal Werner Annaert is samenwerking de sleutel. “Wat me opviel tijdens het congres was de grote diversiteit in het publiek. Er waren mensen van bedrijven, instellingen, gemeenten … Ik hoop dat iedereen de inspiratie gevonden heeft om te kijken wat ze zelf kunnen doen in hun dagelijkse werking richting de preventie van afval en materialengebruik”, vat hij het krachtig samen. “De rol van OVAM in dit verhaal is als die van een regisseur. We hebben collega’s en partners nodig om het beleid te realiseren.” Dat er al veel mooie succesverhalen zijn om te delen bleek tijdens de boeiende parallelsessies. Er werden voorbeelden gegeven rond drie thema’s:
RecyclePro woonde het traject rond het tegengaan van voedselverspilling bij en leerde in eerste instantie wat de cijfers op het terrein zijn in Vlaanderen en hoe die zich verhouden tot de targets vanuit Europa. Die zijn op zijn minst pittig te noemen. Ten opzichte van het referentiejaar 2020 (of het jaarlijks gemiddelde van 2021 tot en met 2023) moet er tijdens de verwerking en productie 10% af tegen 2030, voor zowel eetbare als niet-eetbare stromen. Per inwoner verspreid over retail en consumptie verwacht Europa zelfs een daling met 30%. Een tussentijdse evaluatie van de gegevens tussen 2020 en 2026 moeten duidelijk maken waar er nog moet worden bijgestuurd om die doelstellingen te halen. Uit de laatste analyse van het huishoudelijk restafval blijkt er nog voldoende ruimte voor verbetering. Het aanwezige organische afval bestaat voornamelijk uit brood, groenten en fruit en bereide gerechten. De helft daarvan is nog eetbaar. Maar de trend naar minder voedselverspilling is wel ingezet. De Vlaamse voedingsindustrie liet tussen 2020 en 2023 een daling optekenen van 4%. In de retail ging het zelfs om 11% in diezelfde periode, in Vlaamse huishoudens om 13%. Enkel horeca en catering moeten de trend nog ombuigen: ze lieten een stijging optekenen van 3%.
Ook de Zweedse keten IKEA heeft zich ambitieuze doelen gesteld rond het tegengaan van voedselverspilling. In 2017 engageerde het zich om het voedselafval in zijn restaurants te halveren tegen 2020. “We hebben er één jaar langer over gedaan”, vertelt Toby Van Dromme, food operation leader bij IKEA. Het plan van aanpak begon bij het laaghangend fruit: het sensibiliseren van de medewerkers. “Dat is de eerste drie jaar gebeurd, daarna zijn we het systeem beginnen verbeteren met behulp van AI: door beter te registreren en te meten. Vandaag zitten we aan 53% afvalreductie. In pure voedselkost gaat dat om 2,6 miljoen euro.” IKEA België werd zo een pionier voor de volledige IKEA Groep. Het zocht ook samenwerking voor specifieke stromen: zo krijgen ook het koffiegruis en de lege mosselschelpen weer een tweede leven. Inmiddels is ook de volgende stap al gezet waarbij IKEA wil analyseren wat er blijft liggen op het bord van klanten. Daarvoor introduceert het een uniek systeem: een camera boven de afvalband. “De cijfers vertellen ons dat er 44 g per bord terugkeert. Door dit in detail te analyseren krijg je weer meer data om medewerkers en klanten te sensibiliseren rond voedselverspilling.”
Neem dan rechtstreeks contact op met OVAM.
Contact opnemen
De OVAM is een Vlaamse overheidsdienst die ervoor zorgt dat we in Vlaanderen op een doordachte en milieubewuste manier omgaan met afval, materialen en bodem. We geven richting aan het beleid rond afval, materialen en bodem en beïnvloeden zo de uitvoering van de wetgeving. Onze bodem beschermen we door de bodemkwaliteit in Vlaanderen te controleren, […]
Bekijk Bedrijfsprofiel
Vereniging Afvalbedrijven
BRBS Recycling
