Bouwmaterialenakkoord uit de startblokken

Op 5 november 2025 ondertekenden een groot aantal partijen het Bouwmaterialenakkoord. Het akkoord heeft als doel de verduurzaming van de bouwmaterialenindustrie te bevorderen en de afhankelijkheid van andere (niet Europese) landen te verminderen. Nu staan we aan het begin van de uitvoering, waarbij routekaarten voor materiaalketens leidend zijn.

De routekaarten bevatten een breed pakket aan ontwikkelingen, waarbij voor elke materiaalketen passende maatregelen zijn gekozen. Voor sommige ketens betekent dat een nadruk op hergebruik van producten, voor andere een schoner productieproces realiseren en/of een hoger percentage recyclaat toepassen. Voor PUR/PIR isolatieplaten wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het creëren van een circulaire hub, waar platen uit sloop- en renovatieprojecten kunnen worden verzameld en indien mogelijk geschikt worden gemaakt om opnieuw in de handel gebracht te worden. Voor keramische materialen (bakstenen) is onder meer het verminderen van materiaalgebruik belangrijk, wat ook significant bijdraagt aan een schonere productie. Bij gipsplaten zien we mogelijkheden voor het verhogen van recyclaat. Elektrificatie is een prominent onderdeel van onder andere de route voor glaswol. En voor hout wordt ook gekeken naar hoe houtproducten losmaakbaar kunnen worden gefabriceerd. Dit is belangrijk met het oog op toekomstig hergebruik en verzekeren van langdurige CO2-opslag.

Verbeteren condities voor verduurzaming

Naast de routekaarten worden verkenningen uitgevoerd die gericht zijn op het verbeteren van de condities voor verduurzaming van de bouwmaterialen-industrie. Onderzocht wordt of meer uniforme criteria in aanbestedingen van publieke opdrachtgevers de administratieve lasten voor de markt kunnen verminderen. Er is groot draagvlak om eisen te stellen aan duurzaamheid, maar deze moeten wel voorspelbaar zijn, zowel in de tijd als per opdracht. Dan kunnen ketens veel gerichter en met minder risico investeren in hun eigen transitie. Om de leveringszekerheid te vergroten, moet ook gewerkt worden aan voldoende beschikbaarheid van secundaire grondstoffen. Meerdere verkenningen gaan hierop in. Ten eerste wordt gekeken naar de wet- en regelgeving inzake afval, inclusief de handhaving daarvan. Welke kansen en knelpunten liggen daar? Ten tweede worden ervaringen uit het Bouwmaterialenakkoord gebruikt voor het verkennen van de verhoging van de minimumstandaard in het Circulair Materialenplan. Veel van de routekaarten benadrukken ook het belang van goede scheiding van secundaire grondstoffen bij demontage- en renovatie van bouwwerken. Alleen dan zijn secundaire grondstoffen ook echt geschikt voor hergebruik en recycling in de bouwmaterialenindustrie. De transitie vergt ook investeringen die nu nog een hoge mate van onzekerheid met zich meebrengen over het financiële rendement. Ten vierde zijn er daarom verkenningen naar waar financiële knelpunten zitten en welke financiële prikkels effectief kunnen zijn om leveringszekerheid en milieuprestaties te verbeteren.

Betrokkenheid

Het Bouwmaterialenakkoord wordt gedragen door drie ministeries (BZK/VRO, IenW en EZK/KGG), veertien organisaties die materiaalketens vertegenwoordigen, en zeven brancheverenigingen die andere partijen in de brede bouwsector vertegenwoordigen. Deze brancheverenigingen zijn van cruciaal belang om de materiaalketens te helpen bij hun verduurzaming en dat belang is wederzijds. BRBS Recycling, is één van die brancheverenigingen en alleen al uit het bovenstaande mag duidelijk zijn hoe belangrijk deze betrokkenheid is. Samen met onder meer de achterban van VERAS (branchevereniging van demontagebedrijven), zijn de leden van BRBS ­Recycling cruciaal voor de levering van secundaire grondstoffen die ook echt opnieuw toepasbaar zijn. En met het Bouwmaterialenakkoord kan er aan worden gewerkt dat daar ook een goede afzetmarkt voor is. Soms zijn we kritisch op de slagkracht van Nederland om echte veranderingen tot stand te brengen. Het Bouwmaterialenakkoord heeft echter alles in zich om te laten zien dat het ook anders kan. Ik heb (toen nog als ‘supporter’ vanuit het Transitieteam Circulaire Bouweconomie) gezien hoe de partijen een aantal jaar hun handen hebben vastgehouden om dit akkoord tot stand te brengen. En dat alleen al geeft aan dat er veel motivatie is bij de partijen om de verduurzaming samen vorm te geven. Dat ik nu als voorzitter de uitvoering mag meemaken, is dan ook één van de mooiste cadeaus uit mijn loopbaan.