Platform over de gehele recyclingstroom binnen de Benelux
Een jaar geleden werd een nieuw Europees project opgestart om de circulariteit van zonnepanelen te verbeteren. Sophia zet daarbij hard in op digitalisering doorheen de volledige waardeketen om hergebruik te verbeteren, herstellingen mogelijk te maken en de recyclinggraad te verhogen.
Zonne-energie is een belangrijke motor achter de wereldwijde transitie naar hernieuwbare energie. De installatie van zonnepanelen in de EU neemt snel toe, en daarmee ook de hoeveelheid afval die hierdoor ontstaat. Tegen 2030 zou het afval van zonnepanelen 1,7 à 1,8 miljoen ton kunnen bedragen, en tegen 2050 zelfs 60 à 78 miljoen ton.
Sophia werkt ten eerste aan een prototype dat de gezondheid en dus de efficiëntie van zonnepanelen snel kan beoordelen. Zonnepanelen met een resterend rendement van meer dan 80% zullen worden gerepareerd met behulp van robotondersteunde apparatuur en hoogwaardige diëlektrische lak. De niet-repareerbare panelen zullen worden gerecycled met behulp van innovatieve technologieën om de scheiding van de belangrijkste componenten (glas, silicium, metalen en kunststoffen) te optimaliseren. Voor de glasfractie zal een in-line systeem voor de kwantificering van antimoon worden geïmplementeerd om de opbrengst en valorisatie ervan te maximaliseren. Om de circulariteit van de panelen op lange termijn te realiseren, zal bovendien een nieuw ecologisch ontworpen en eenvoudig te demonteren zonnepaneel worden ontwikkeld, waarbij gebruik wordt gemaakt van op maat gemaakte lijmen om de verschillende lagen eenvoudig los te krijgen.
Maar zoals gezegd speelt ook digitalisering een cruciale rol om de kringloop voor zonnepanelen te sluiten. Er zal een digitaal platform worden ontwikkeld om het Digital Product Passport (DPP) in te voeren voor nieuwe en gerepareerde zonnepanelen, evenals voor het verzamelen van informatie om bestaande panelen zonder DPP te traceren. Dankzij de traceerbaarheid en de informatie die daarin beschikbaar is, zullen de panelen en componenten gemakkelijker identificeerbaar zijn, waardoor ze gerepareerd of gerecycled kunnen worden. Hun digitaal paspoort moet helpen om fracties met een grotere zuiverheid te krijgen, voor een hogere kwaliteit van de secundaire grondstoffen en een vermindering van de afvalproductie. De gerepareerde en ecologisch ontworpen panelen en de geüpcyclede fracties van PV-panelen aan het einde van hun levensduur zullen te koop worden aangeboden op een specifieke marktplaats, waarbij elk product wordt ondersteund door een DPP-systeem.
In mei gaf Sophia een eerste stand van zaken over wat er het afgelopen jaar gerealiseerd is. Een eerste vrucht is het rapport ‘Best Practices voor de inzameling en het transport van afgedankte PV-panelen en een overzicht van de waardeketen’, onder leiding van Recyclia in nauwe samenwerking met consortiumpartners en relevante belanghebbenden. De studie brengt alle actoren in kaart betrokken bij het ecosysteem rond afgedankte PV-panelen en identificeert de interacties, drijfveren en beperkingen die hun gedrag bepalen. Het benadrukt belangrijke knelpunten en kansen, en laat zien hoe de strategieën van Sophia kunnen worden ingezet om het systeem circulairder te maken, inclusief een toekomstgericht scenario voor een verder geoptimaliseerde waardeketen. CIDETEC heeft een diëlektrische vernis ontwikkeld met verbeterde hechting op glas, ontworpen om te worden aangebracht op gebarsten of beschadigde panelen om de elektrische isolatie van de interne componenten te waarborgen, waardoor de levensduur wordt verlengd van installaties die anders voor recycling bestemd zouden zijn. De eerste partij is verzonden naar partner La Hormiga Verde (LHV) voor laboratoriumtests met echte fotovoltaïsche panelen, waarbij de resultaten de effectiviteit van de vernis onder praktijkomstandigheden zullen bevestigen. Deze oplossing zal worden geïntegreerd in een door SADAKO ontwikkeld reparatiesysteem, waarbij panelen eerst worden beoordeeld met op AI gebaseerde evaluatietools voor de conditie, alvorens een semi-geautomatiseerde reparatie te ondergaan, waardoor de chemie van CIDETEC, de faciliteit van LHV en de software van SADAKO worden samengebracht in één enkele reparatiewerkstroom.
Sophia consortium
Het Sophia project heeft een looptijd van 26 maanden en is officieel gestart op 1 juni 2025. Het krijgt financiële ondersteuning van het Horizon Europe onderzoeks- en innovatieprogramma. De coördinatie is in handen van het Spaanse AIMPLAS. Het consortium bestaat uit veertien partners vanuit heel Europa: Akumpt, Biosolar, CEPS, Cidetec, ENCO, EuRIC, Ferrog, Fraunhofer, IS, LHV, Recyclia, Sadako, Sisecam, Wilock.
Vereniging Afvalbedrijven
BRBS Recycling
