Lessen van drie bedrijven over circulair machineontwerp

Circulaire machinebouw wint aan belang. Steeds meer bedrijven zoeken machines die sterk presteren én de ecologische impact verlagen. In het Living lab project Circulaire Machinebouw gingen drie bedrijven op zoek naar geschikte circulaire strategieën voor hun product, bedrijf en markt. Dit artikel bundelt de belangrijkste inzichten.

In de machinebouw is er veel potentieel om de technische en functionele waarde van machines te behouden. Circulariteit helpt je de milieu-impact te verlagen en jouw verdienmodel te versterken door machines zo lang mogelijk productief te houden. Dat doe je ten eerste door machines meer en beter gebruiken: meer output via verhuren, delen en optimaal gebruik. Ook het verlengen van de levensduur (door diensten als onderhoud, herstelling en upgrades) draagt bij tot meer circulariteit. Ten derde kan je de roulatie verlengen: afgedankte machines terug op de markt brengen via hergebruik en remanufacturing. In het Living lab project Circulaire Machinebouw analyseerden we machines van 3D Tools, CYAGO en Eliet. Elk bedrijf verkende circulaire strategieën die aansluiten bij zijn markt, technologie en groeifase.

Modulair ontwerp gecombineerd met een terugkoopmodel

3D Tools ontwerpt en bouwt machines op maat en bracht de Gravifill, een semi-automatische afvulmachine, op de markt. Van bij de start lag de focus op modulariteit. Minder varianten verkorten de samenbouwtijd, vereenvoudigen het onderhoud en maken hergebruik mogelijk. Ook bij de keuze van materialen en behandelingsprocessen hield het bedrijf rekening met de milieu-impact. 3D Tools biedt nu een formele terugkoopservice aan en verkoopt terug in orde gestelde machines aan zijn klanten. Om inzicht te krijgen in gebruik en dienstverlening, rustte het bedrijf enkele klantmachines uit met cloudgebaseerde data­registratie. Deze data helpen om data-gedreven advies te ontwikkelen, de belasting van de machine in te schatten en de toestand te beoordelen vóór terugkoop.

Klanten bevragen vooraleer technologie op te schalen

CYAGO is gespecialiseerd in droog- en blaas­oplossingen, met op maat gemaakte systemen voor verschillende toepassingen. Dankzij ventilatoren verbruiken deze oplossingen minder energie dan systemen op basis van perslucht. Door de focus van het bedrijf op engineering op maat is schaalvoordeel bereiken in hergebruik van de volledige machine nog moeilijk. De machines delen echter veel componenten, wat kansen biedt voor onderhoud en herstelling. CYAGO zet nu in op nauwere opvolging van klanten om circulaire noden te detecteren vóór extra technologie wordt toegevoegd. Tegelijk onderzoekt het team modulariteit om hergebruik van componenten en aanpassingen bij klanten te ondersteunen.

Verhuur inzetten om circulaire waarde te creëren

Eliet bouwt machines voor groenbeheer en ontwikkelde de Jetzer, een nieuwe gazonverzorgingsmachine. Het bedrijf koos voor verhuur om tuinaannemers te bereiken. Verhuur maakt het mogelijk meer functionaliteit te leveren met minder machines en vormt een markttoegang met sterk circulair potentieel. Omdat Eliet robuuste machines ontwerpt, is weinig aanpassing nodig aan de machines zelf. Een digitaal platform ondersteunt het volledige verhuurproces. Later kunnen sensoren en monitoring op afstand worden toegevoegd. Eliet verkent deze mogelijkheden al voor het onderhoud van takkenversnipperaars, onder andere via embedded diagnose-software en connectiviteit voor data-uitwisseling. Zo kan het bedrijf eindgebruikers rechtstreeks ondersteunen en machines langer operationeel houden.

Wat we uit deze cases kunnen leren

Hoewel elke case uniek is, tonen alle drie de bedrijven dat circulair potentieel altijd samenhangt met nieuwe of verbeterde diensten. Met terugkoop, verhuur, gebruiksadvies of onderhoudsondersteuning verschuiven machinebouwers naar een combinatie van productverkoop en diensten die machines langer in leven houden én extra inkomsten genereren. Belangrijke inzichten zijn:

• Vertrek van klantnoden: verzamel feedback via bevragingen, bezoeken en opvolging;
• Standaardiseer jouw aanbod waar mogelijk: dit verhoogt schaalbaarheid en circulair potentieel;
• Gebruik modulair ontwerp: stel meetbare ontwerpdoelen;
• Pak levensduurproblemen aan bij de oorzaak: denk aan alle levensfasen tijdens het ontwerp;
• Verzamel de juiste gebruiksdata: essentieel voor efficiënt repair, reuse en remanufacturing;
• Begin klein met data en software: start met een proof-of-concept op één machine;
• Valideer oplossingen bij belanghebbenden: kies de eenvoudigste oplossing die werkt;
• Rol nieuwe technologie stapsgewijs uit: begin bij de functie met het grootste potentieel.