Nieuwe sorteeranalyse van OVAM toont aan: Bedrijven sorteren beter, al blijven er extra inspanningen nodig!

Iedere vier jaar laat OVAM een sorteeranalyse op bedrijfsrestafval uitvoeren om te monitoren hoe bedrijven in Vlaanderen sorteren. De analyse gebeurt zowel voor afzetcontainers als voor rolcontainers, over alle sectoren en bedrijfsactiviteiten heen. De studie kadert binnen het Lokaal Materialenplan en wordt gefinancierd via Cmartlife. Deze studie bouwt verder op de eerdere sorteeranalyses van 2017 en 2021-2022, om zo de resultaten te kunnen vergelijken.

Uit de recente sorteeranalyse bedrijfsrestafval die OVAM publiceerde, blijkt dat gemiddeld 34% van het uitgesorteerde afval uit afzetcontainers bestaat uit fracties die volgens de geldende regelgeving verplicht selectief ingezameld hadden moeten worden. In de sorteeranalyse van 2021-2022 was dit nog 43%. Bij rolcontainers gaat het om gemiddeld 40% verplicht in te zamelen fracties. In de sorteeranalyse van 2021-2022 was dit nog 55%. We zien dus een positieve trend, maar merken toch nog verbeterpunten. Zo worden bedrijfsmatige verpakkingen van papier of karton nog te gemakkelijk bij het restafval in afzetcontainers gegooid. Bij rolcontainers zien we dan weer een stijging van het pmd-afval ten opzichte van de vorige sorteeranalyse.

De resultaten van de huidige sorteeranalyse op niet-sectorgebonden bedrijfsrestafval uit zowel afzet- als rolcontainers werden vergeleken met de nulmeting van 2017 en de vervolgmeting van 2021-2022.

Bedrijfsrestafval uit afzetcontainers             

Bij het bedrijfsrestafval uit afzetcontainers zitten er in 2025 nog 36% technisch recycleerbare fracties ten opzichte van 57% in 2017 en 48% in 2021-2022. Het aandeel verplicht selectief in te zamelen fracties is met 23 procentpunten gedaald ten opzichte van de nulmeting en bedraagt in 2025 nog 34% van het totale restafval. De fracties hout en inert puin in het bedrijfsrestafval van afzetcontainers zijn sterk afgenomen over de jaren. De fractie folies, die in 2021-2022 nog verdubbelde, is in de huidige studie teruggevallen naar het niveau van de nulmeting. Ook voor papier/karton zien we aanvankelijk een stijging, maar opnieuw een daling in 2025. Het aandeel pmd blijft op hetzelfde niveau als in 2021-2022 maar is wel aanzienlijk hoger dan met de nulmeting in 2017, vermoedelijk door de uitgebreide sorteerinstructie. 

Bedrijfsrestafval uit rolcontainers                 

De gemiddelde technische recycleerbaarheid van bedrijfsrestafval uit rolcontainers is in 2025 met 10 procentpunten gedaald ten opzichte van de nulmeting en bedraagt momenteel nog 42% van het totale restafval. Het aandeel verplicht selectief in te zamelen fracties is met 12 procentpunten gedaald ten opzichte van de nulmeting en bedraagt nog 40% van het totale restafval.  

Bij het bedrijfsrestafval uit rolcontainers zijn folies en hout gehalveerd ten opzichte van de nulmeting. Voedselafval vertoonde aanvankelijk een stijging in 2021-2022, maar daalde daarna tot 2 procentpunten onder het niveau van de nulmeting. Pmd blijft verder stijgen met een toename van 2 procentpunten ten opzichte van 2021-2022 en 6 procentpunten ten opzichte van 2017.  

Hoe sorteren specifieke sectoren?

Met oog op de monitoring rond voedselverlies, werd in deze sorteeranalyse ook een aparte uitsortering gedaan voor enkele specifieke sectoren: onderwijs, zorg, horeca en supermarkten. Die analyse is minder uitgebreid. Het bedrijfsrestafval van de horecasector bestaat voor minstens 57% uit technisch recycleerbare materialen. Meer dan de helft hiervan is voedselafval, vrijwel gelijk verdeeld over eetbaar en niet-eetbaar voedselafval. Daarnaast is pmd nog sterk aanwezig (14%). Ook bij het onderwijs komt nog makkelijk eetbaar voedselafval in het restafval terecht, het gaat dan om bereide gerechten en groenten en fruit. Het bedrijfsrestafval van supermarkten bestaat voor minstens 69% uit technisch recycleerbare materialen. Het gaat dan voornamelijk om voedselafval (bijvoorbeeld brood, sinaasappelschillen) en pmd. De grootste fractie in het restafval van de zorgsector wordt gevormd door luiers en incontinentiemateriaal, dat meer dan 40% van het totaal uitmaakt.

Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns: “Vlaamse bedrijven zetten duidelijke stappen vooruit in het sorteren van hun afval, maar we zien nog mogelijkheden tot verbetering. Goede bronsortering begint op de werkvloer. Bedrijven, afvalophalers en overheid hebben elk hun rol te spelen. Met gerichte begeleiding en handhaving zullen we ervoor zorgen dat recycleerbare materialen niet langer verloren gaan in het restafval.”

Hoe komt het dat bedrijven beter sorteren?

We zien een verbetering tegenover de vorige sorteeranalyse in 2021-2022, onder andere door:

• de uitgebreide verplichting tot selectieve inzameling van keukenafval/etensresten bij alle bedrijven sinds 2024;
• gerichte controles bij afvalstoffenproducenten door de ‘handhavers bronsortering’ bij Afdeling Handhaving (Dept. Omgeving), gefinancierd vanuit het ‘werkplan halve euro’.

Het effect van volgende beleidsmaatregelen moet nog blijken:

de implementatie van de facturatie per kg bedrijfsrestafval sinds 1 januari 2026;

• de uitbreiding van de selectieve inzamelplicht met enkele bouw- en sloopfracties (3 nieuwe stromen voorzien vanaf 2027);
• de mogelijkheid tot inzamelen van droge niet-gevaarlijke recycleerbare fracties; dit heeft mogelijks een impact op de fractie houtafval in afzetcontainers.

Hoe dan ook zijn er enkele opmerkelijke vaststellingen:

• het aandeel bedrijfsmatige verpakkingen van papier/karton blijft hoog;
• het aandeel pmd in rolcontainers is licht gestegen.

Volgens de regelgeving is het altijd mogelijk om recycleerbaar materiaal uit het bedrijfsrestafval na te sorteren, maar de focus van het beleid blijft liggen op de sortering aan de bron door de afvalstoffenproducent.

>> Raadpleeg de studie op https://ovam.vlaanderen.be/sorteeranalyses.