312.000 m³ grond afgegraven voor sanering voormalige arseenfabriek

De saneringswerken aan de voormalige arseenfabriek in Reppel zijn nu al twee jaar aan de gang. In die tijd is er veel gebeurd door de teams van DEME en Antea. Zo werd er 312.000 ton afgegraven en werd er meer dan 2.450 ton arseen uit het grondwater gehaald. Nu de werken stilaan voltooiing naderen, nodigde de OVAM buurtbewoners uit om de saneringsberg te bezoeken vooraleer ook die een volledig afgesloten tweede leven krijgt. Ze tekenden massaal present om te zien hoe veilig hun omgeving nu wel is. Ook RecyclePro was erbij en klom mee naar de top van de 8 m hoge saneringsberg.

De arseenfabriek in Reppel (deelgemeente van Bocholt) speelde decennialang een belangrijke economische rol in de regio. Haar bijnaam het ‘Groot Fabriek’ is dus niet toevallig gekozen. Van het eind van de negentiende eeuw tot aan de sluiting in 1971 werd op de site arseen gezuiverd uit ertsen, met toepassingen in onder meer verf, glasproductie en geneesmiddelen. Wat toen nog niet bekend was, is dat tijdens die activiteiten op verschillende manieren zware metalen in de bodem en het grondwater terechtkwamen. De verontreiniging ontstond onder meer door bovengrondse opslag van afval, het lozen van afvalwater tijdens het productieproces en atmosferische neerslag via de fabrieksschouw. Via het grondwater kon de verontreiniging zich bovendien verder ondergronds verspreiden, ook buiten de site zelf. In 2001 werden de laatste resten van de fabriek afgebroken en de grond zorgvuldig afgegraven en afgedekt om de omgeving te beschermen tegen de arseen­vervuiling. De verontreiniging bleef echter aanwezig in de ondergrond.

Twee jaar van saneringswerken

In 2019 werden de onderzoeken naar de reikwijdte en de diepte van de vervuiling toegelicht op een bewonersvergadering. Het idee was om de verontreinigde grond uit te graven en op te slaan in een geïsoleerde berging. Deze moest aansluiten op de bestaande berging van 2001 en wordt zowel onder- als bovenaan afgedekt met kleimatten en folie om de verontreiniging goed te isoleren van de omgeving. Deze aanpak moet verdere verspreiding via het grondwater of via de wind verhinderen. In het bos en verder stroomafwaarts wordt de verontreiniging aangepakt door het grondwater op te pompen, te zuiveren (in drie stappen: coagulatie, flocculatie en zandfilter) en terug in de grond te laten sijpelen via een aangelegde gracht. Deze werken vonden plaats van april 2024 tot juni 2026. Het minimaliseren van stof- en geluidshinder had daarbij de grootste prioriteit. Op frequente basis werden er stofmetingen uitgevoerd om te controleren op eventuele vervuiling. Die gingen nooit boven de veilige grens van 350 µg/m²/dag. De monitoring zal de komende jaren nog verder gezet worden.

Indrukwekkende saneringscijfers

De werken resulteerden in de aanpak van uitzonderlijke volumes verontreinigde grond en water. In totaal werd er 312.000 m³ grond afgegraven. Daarvan was 245.000 m³ zwaar verontreinigd, deze grond werd veilig ingepakt en definitief geborgen in een speciaal aangelegde, 8 m hoge saneringsberging. De buurtbewoners kregen een laatste kans om die te bezoeken vooraleer ze definitief afgesloten werd. Om de pluim van verontreinigd grondwater onder controle te houden, werd 290.000 m³ grondwater opgepompt en gezuiverd. Dit leidde tot de verwijdering van ongeveer 2.450 kg arseen uit het grondwater. Dankzij deze ingrepen is de historische verontreiniging vandaag onder controle en wordt verdere verspreiding voorkomen. Voor de buurt was het belangrijk om dit met eigen ogen vast te stellen na jaren van onzekerheid over de bodemkwaliteit in hun leefomgeving.

Toekomst voor de site

De saneringsberging wordt in de komende periode verder afgewerkt en afgedekt met propere aarde, zodat natuurontwikkeling opnieuw kansen krijgt. Er is bewust gekozen voor een groen inzaaibeheer dat biodiversiteit ondersteunt, met aandacht voor flora en fauna. Daarnaast wordt samen met de gemeente en de provincie onderzocht hoe de site ook economisch opnieuw een betekenisvolle invulling kan krijgen. Zo wordt gekeken naar de plaatsing van zonnepanelen op de saneringsberging, in combinatie met mogelijke batterijopslag dankzij de nabijheid van het hoogspanningsnet. Met dit project wordt niet alleen een historisch milieuprobleem aangepakt, maar krijgt een zwaar belaste bodem stap voor stap opnieuw een toekomst – in dialoog met de buurt en met respect voor mens, milieu en volgende generaties.