Samen stappen zetten naar meer circulair beton

Het Living Lab Circulair Beton heeft zijn deuren gesloten. Eind november deelden projectpartners (Buildwise, Colruyt Group, COPRO, Embuild Vlaanderen, FedBeton, Groen Beton Vert, het Facilitair Bedrijf, POM West-Vlaanderen, Procertus, Resourcefull, Strabag Belgium, VITO en VSOR) de belangrijkste inzichten en geleerde lessen uit een traject van drie jaar waarin gewerkt is aan de opschaling van circulair beton. Dino Henderickx van VSOR en Jeroen Vrijders van Buildwise vatten de voornaamste conclusies samen.

Het Living Lab Circulair Beton had een duidelijke missie voor ogen: meer toepassing van circulair beton in de praktijk. Dat deed het door op drie pijlers te werken: het verbreden van het aanbod, het stimuleren van de vraag en het beter matchen van innovatieve betonproducten en partijen die ze willen toepassen. “Aan de vraagzijde vormt wantrouwen ten opzichte van innovatieve oplossingen de voornaamste bottleneck. Met twee nieuwe attesten – het Innovatieattest van COPRO en Procertus en het Innovatief betonattest van het Circular Concrete Center – proberen we de zogeheten ‘valley of death’ te overbruggen en alternatieve, meer duurzamere betonrecepturen sneller te laten doorstromen in de markt. Door een kader te bieden voor een beoordeling, testen en opvolging door een externe derde partij, bouw je vertrouwen”, legt Vrijders uit.

Menggranulaten inzetten

Om het aanbod aan te zwengelen, wordt onder andere gekeken naar de opwaardering van menggranulaten. Henderickx: “Nu verdwijnen hoogwaardige beton­granulaten te veel in laagwaardige toe­passingen als funderingen en onderlagen. Doodzonde. Als we voor die toepassingen in de toekomst, gerecyclede menggranulaten zouden inzetten, dan kan de hele keten opschuiven in waarde. Dat gaat om 5 à 6 miljoen ton aan materialen die dan een nuttige toepassing krijgt. Dan zetten we pas stappen vooruit.” In het verleden is het daar misgelopen. “Er werd te laks omgesprongen met de kwaliteit”, erkent ook Henderickx. “Door een te grote fijne fractie kon de stabiliteit niet altijd gegarandeerd worden. Daarom willen we een bijkomende categorie creëren (Menggranulaat 250+) in de bestaande certificatiereglementen TRA10 en Quarea, met als doel het op termijn vast verankerd te krijgen in het SB250. Een vrijwillig systeem, waarin de eisen aan menggranulaten zelf niet verzwaren, maar we wel de foutmarge verkleinen op de doorval op sommige zeven bij het bepalen van de zeefkromme. Zo willen we op korte termijn de gemiddelde kwaliteit van het menggranulaat sterk verbeteren, zodat men het gebruik ervan in funderingen (gestabiliseerd) en onderfunderingen eigenlijk niet meer kan weigeren. Op de iets langere termijn zullen we wetenschappelijk onderbouwd aantonen dat menggranulaten 250+ hun plaats hebben in bestaande wegstructuren. Hoogwaardig betongranulaat kan dan gebruikt worden in hogere toepassingen zoals stortklaar beton en wegenisbeton.

Betonbrekerzand en bronsortering

Een tweede verwezenlijking die het Living Lab gerealiseerd heeft is de goedkeuring voor het gebruik van hoogwaardig betonbrekerzand in beton. “Er zal waarschijnlijk tot 20% hergebruikt mogen worden in constructiebeton volgens de norm NBN15-00. Het SB250 5.0 zal vanaf 01/01/2026 ook het gebruik toelaten in wegenisbeton (cat B9-B10 en FB ) alsook in de lineaire elementen.” Gebr. Geeroms uit Londerzeel, lid van VSOR en GBV, kreeg op het slotevent de primeur voor het eerste BENOR-gecertificeerde betonbrekerzand. Om ten slotte de kwaliteit van hoogwaardig betongranulaat te waarborgen, bleek uit praktijktesten het belang van selectieve scheiding op de werf. “Maar dat vergt dan voor de volledige keten een gescheiden aanpak: van werf tot acceptatie en productie op depot. Niet evident, ruimte is schaars, vergunningen zijn moeilijk, bijkomende behandelingen nodig, maar noodzakelijk om de kwaliteit A+ te bereiken. Idealiter zou hoogwaardig beton dat geschikt is voor de productie van hoogwaardig beton­granulaat en/of betonbrekerzand enkel mogen afgevoerd worden naar daartoe gecertificeerde inrichtingen. Echter, niet evident gezien de versnippering van de vergunde productie-inrichtingen in Vlaanderen”, weet Henderickx. Daarnaast werd gewerkt aan het verhogen van het bewustzijn rond circulair beton en wat er allemaal mee mogelijk is. Dat deed het Living Lab onder meer door typebestekteksten voor te bereiden voor typetoepassingen en een instapgids uit te werken voor opdrachtgevers en ontwerpers. Fedbeton werkt ook aan een tool om de milieu-impact van betonkeuzes te berekenen.

Matchmaking

“Een derde voorwaarde voor het opschalen van circulair beton is dat we elkaar beter vinden en samenwerken. Het Living Lab heeft gedurende die drie jaar een ecosysteem van meer dan 200 partners opgebouwd. Je vindt er producenten, aannemers en experten om je verder te helpen met jouw concreet project. Want pas door samen te werken zullen we echt vooruitgaan. Daarom was het ook zo belangrijk dat alle stakeholders uit de hele waardeketen van beton betrokken waren in het Living Lab”, vult Vrijders nog aan. Wat is dan de voornaamste conclusie na die drie jaar? “Nu is het aan jou”, lacht Vrijders. “De technologie is er, de inspirerende praktijkvoorbeelden bestaan en er is een heel ecosysteem opgebouwd. Het Living Lab sluit, maar de sector is open for business.”